Nhà khoa học của nông dân

“Điều tôi trăn trở hiện nay là sản xuất nông nghiệp Việt Nam vẫn còn nhiều khó khăn do thiên tai dịch bệnh, người nông dân vẫn còn sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, thiếu sự liên kết. Theo tôi, nông dân cần tổ chức lại sản xuất, liên kết với nhau thì các nhà khoa học mới dễ dàng đưa khoa học kỹ thuật, giống mới đến cho bà con” - TS. Dương Hoa Xô

Nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học phục vụ nông nghiệp, TS Dương Hoa Xô đã hướng dẫn nhiều biện pháp kỹ thuật mới cho nông dân

“Hơn 7 năm qua, nhờ ứng dụng biện pháp canh tác theo hướng hữu cơ sinh học, trang trại của tôi không chỉ bảo vệ môi trường mà còn tiết kiệm được hàng tỉ đồng chi phí. Tất cả là nhờ công của TS Dương Hoa Xô, Giám đốc Trung tâm Công nghệ Sinh học TPHCM”.

Ông Võ Hùng Chiến, chủ trang trại điều ở thôn Khắc Khoan, xã Phú Nghĩa, huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước, cho chúng tôi biết về những thành công khi ứng dụng biện pháp canh tác mới trên trang trại điều 140 ha của mình.

Góp phần thay đổi diện mạo nông thôn

Từng biết TS Dương Hoa Xô qua những chương trình “Bạn nhà nông”, “Nhịp cầu nhà nông” nhưng mãi đến năm 2003, ông Chiến mới có dịp gặp TS tại hội thảo về ứng dụng kỹ thuật mới trong trồng điều.

“Khi ấy, vườn điều của tôi áp dụng các biện pháp canh tác hóa học, sử dụng chủ yếu các loại phân bón vô cơ. Qua lời động viên của thầy, tôi đã ứng dụng kỹ thuật mới là phương pháp sinh học, chuyển sang bón phân hữu cơ.

Ngoài ra, tôi còn nuôi trùn để cải tạo đất. Riêng với cây điều, để hạn chế tình trạng xén tóc đục cành, tôi dùng đèn dẫn dụ mà thầy hướng dẫn thay vì dùng thuốc lưu dẫn vốn gây tác hại môi trường, ảnh hưởng đến nguồn nước ngầm. Kết quả, vườn của tôi hạn chế được 80% sâu đục cành mà không tốn nhiều chi phí”.

Điều khiến ông Chiến tâm đắc nhất trong suốt gần 10 năm qua, dưới sự hướng dẫn kỹ thuật của TS Xô, ý tưởng về chuyển đổi hệ thống chăm sóc cây từ áp dụng biện pháp hóa học sang biện pháp sinh học được hình thành trong ông, giúp ông có được những kiến thức trồng trọt hiện đại.

Giúp nông dân nắm vững kỹ thuật canh tác mới để họ có cuộc sống tốt hơn là những gì mà TS Dương Hoa Xô đã và đang thực hiện.

Tốt nghiệp ngành nông hóa tại Học viện Nông nghiệp Moscow, khi về Việt Nam, ông luôn trăn trở về ngành nông nghiệp nước nhà. Công tác tại Sở NN-PTNT TPHCM từ năm 1984, đề tài đầu tay của ông là nghiên cứu về sự biến đổi chỉ tiêu nông hóa học của đất phèn trồng thơm.

Sau đó là hàng loạt đề tài do ông làm chủ nhiệm hay thành viên như: Xây dựng mô hình sản xuất nông nghiệp trên vùng thủy lợi kênh Đông – Củ Chi; Xây dựng kỹ thuật bón đạm lân cho lúa trên một số loại đất chính ở TPHCM; Khảo nghiệm các giống mía mới cho TPHCM…

Ông cũng tham gia xây dựng các chương trình, dự án như: Quy hoạch vùng trồng cây ăn trái cho TPHCM, chương trình phát triển rau an toàn, hoa cây kiểng..., góp phần làm cho nông nghiệp TP có diện mạo mới.

Tấm lòng với nông dân

Đến Trung tâm Công nghệ Sinh học TPHCM, nơi ông làm việc, tôi ngạc nhiên và thích thú ngắm nhìn vườn sưu tập của trung tâm với hơn 300 giống hoa lan, trong đó có hơn 100 giống lan rừng của Việt Nam. Ông và các đồng nghiệp đã giới thiệu những chậu lan giống mới mà trung tâm vừa lai tạo thành công.

“Chúng tôi sẽ chọn ra những cây lan cho hoa màu sắc đẹp, khác biệt với giống bố mẹ. Hy vọng trong thời gian sớm nhất những giống lan này sẽ được công nhận là giống lan mới, giúp các nhà vườn trồng hoa lan có thêm giống phong phú, đa dạng”.

Không dừng lại ở việc nghiên cứu ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ trồng trọt, chăn nuôi; mới đây, các cán bộ nghiên cứu của trung tâm do ông lãnh đạo đã bắt tay vào nghiên cứu vắc-xin ngừa bệnh gan thận mủ trên cá tra và bước đầu đã thử nghiệm thành công tại An Giang.

Đặc biệt, trung tâm cũng đã nghiên cứu chế tạo những bộ kít phát hiện virus trên tôm, hoa lan, góp phần hiệu quả cho công tác kiểm tra dịch bệnh trên cây trồng và vật nuôi.

Với ý tưởng đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, xanh, sạch, ông cùng các cộng sự còn nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao công nghệ và sản xuất các chế phẩm sinh học phục vụ nông nghiệp hiện đại như chế phẩm sinh học BIMA đang được sản xuất và sử dụng một cách rộng rãi trong sản xuất ở ngoại thành và các tỉnh; hay phân bón lá hữu cơ sinh học thủy phân từ thịt trùn quế sử dụng cho canh tác rau an toàn, các loại hoa kiểng và cây trồng khác.

TS Dương Hoa Xô tâm sự: “Những gì mà tôi và các cán bộ Trung tâm Công nghệ Sinh học đang thực hiện là mong được góp sức cùng nông dân sản xuất những sản phẩm nông nghiệp có chất lượng cao, an toàn cho người tiêu dùng. Có như thế, sản phẩm nông nghiệp của chúng ta mới có thể cạnh tranh với các nước trong khu vực”.