Yêu cầu bón phân hợp lý và cân đối có 5 đúng và 1 cần

1. Bón đúng chủng loại phân Cây trồng yêu cầu phân gì bón phân đó. Phân bón có nhiều loại, nhưng có 4 loại chính là N, P, K, S; mỗi loại có chức năng riêng. Bón phân không đúng yêu cầu, không phát huy được hiệu quả còn có hại cho cây. Bón đúng phân không những đáp ứng được yêu cầu của cây mà còn giữ được ổn định môi trường của đất. ở đất chua tuyệt đối không bón những loại phân có tính axit cao quá ngưỡng và trên nền đất kiềm không bón các loại phân có tính kiềm cao quá ngưỡng.

Nhu cầu dinh dưỡng của cây trồng khác nhau tuỳ theo từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển. Có loại cây ở giai đoạn sinh trưởng cần kali hơn đạm; cũng có loại cây ở thời kỳ phát triển lại cần đạm hơn kali. Bón đúng loại phân mà cây cần mới phát huy hiệu quả.

Trong suốt thời kỳ sống, cây trồng luôn luôn có nhu cầu các chất dinh dưỡng cho sinh trưởng và phát triển, vì vậy khi bón nên chia phân bón nhiều lần theo quy trình và bón vào lúc cây phát triển mạnh. Không bón một lúc quá nhiều, sai nguyên tắc. Việc bón quá nhiều một lúc sẽ gây ra thừa phân lãng phí, ô nhiễm môi trường, cây sử dụng không hết sẽ làm cho cây biến dạng dễ nhiễm bệnh, năng suất chất lượng nông sản thấp.

3. Bón đúng thời cơ

Bón phân là hình thức bổ sung vào đất chất dinh dưỡng cho cây trồng. Ngoài ra, các vi sinh vật đất phân huỷ các chất hữu cơ sẵn có hoặc cố định N từ không khí vào đất. Nhiều nhà khoa học Nga, Trung Quốc, Đức, Nauy... cho thấy bón phân còn có tác dụng kích thích hoạt động của tập đoàn vi sinh vật đất. Nhờ đó cây được tăng cường cung cấp lượng các chất dinh dưỡng cân đối hơn. Bón phân không những cho cây trồng mà còn giúp cho vi sinh vật đất phát triển hữu hiệu hơn.

Bón đúng loại phân, bón đúng thời cơ, bón đúng đối tượng tăng khả năng chống chịu của cây đối với hạn, rét, thời tiết bất thường của môi trường và với sâu bệnh gây hại (ví dụ phân kali). Bón phân không phải lúc nào cũng để cung cấp dinh dưỡng thúc đẩy cây trồng phát triển mà còn có trường hợp phải dùng phân để tác động hãm bớt tốc độ sinh trưởng nhằm tăng tính chịu đựng của cây trước các yếu tố xấu phát sinh.

4. Bón đúng vụ và thời tiết

Thời tiết rất ảnh hưởng đến hiệu quả của phân bón (mưa làm rửa trôi phân bón, nắng khô làm phân bón không tạo được môi trường dinh dưỡng dễ tiêu, cây không phát triển, hỏng hoa, quả…).

5. Bón đúng phương pháp qui định

Có 2 cách bón phổ thông: phun phân bón lá trên lá, phân khác thì bón vào gốc cây, vào hố, vào rãnh hoặc bón rải đều trên mặt đất...

Bón phân có 3 thời kỳ: bón lót, bón thúc, bón đòng, có nơi còn bón bổ sung khi tạo hạt.

6. Bón phân cân đối

Nhu cầu dinh dưỡng của cây trồng rất khác nhau. Bón phân cân đối hợp lý là bón đúng lượng, đúng loại và tỷ lệ giữa các loại phân bón thích hợp cho nhu cầu của cây trồng. Thiếu một thành phần dinh dưỡng nào, cây trồng sinh trưởng kém, không đồng đều mà còn gây hại.

Nguyên tố dinh dưỡng ngoài việc mỗi loại có một chức năng trực tiếp cây trồng, còn ảnh hưởng dung hoà qua lại trong việc phát huy tính năng hoặc hạn chế tác dụng lẫn nhau.

Mỗi loại cây trồng (như nói trên) có những tỷ lệ không giống nhau trong cân đối các nguyên tố dinh dưỡng. Tỷ lệ cân đối đều phải luôn luôn có sự biến hoá thay đổi tuỳ theo vụ mùa, năm tháng, rét lạnh, nóng hanh, mưa dầm... và các loại đất khác nhau.

Bón phân không cân đối không phát huy được tính năng tác dụng của mỗi loại phân, còn gây thoái hoá đất, kìm hãm năng suất cây trồng và ô nhiễm môi trường.

Tác dụng của bón phân cân đối:

- Bảo vệ đất ít rửa trôi, ít xói mòn góp phần cải thiện thảm thực vật và độ phì nhiêu của đất.

- Tăng năng suất cây trồng (nâng cao, tăng năng suất cây trồng đến 40-45%).

- Phẩm cấp nông sản ổn định tốt hơn.

- Bảo vệ nguồn nước, hạn chế khí độc hại góp phần tiết kiệm phân bón.

 

Những yêu cầu sử dụng phân bón đồng bộ và hợp lý

1. Bón phân hợp lý cho cây trồng tức là việc chủ động bón phân có sự phối hợp với: giống, nước và với điều kiện tự nhiên để tạo ra tăng năng suất cây trồng mà không phải là áp đặt ý muốn của con người đối với cây trồng và tự nhiên.

Bón phân là tác động quá trình phát triển vật chất trong tự nhiên, là cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng nhằm phối hợp tốt với tự nhiên tạo ra sản phẩm cho loài người.

2. Đối với việc phát triển cây trồng tự nhiên, việc bón phân phải vừa đủ, hợp lý; nếu phân bón dư thừa hay ít đi đều ảnh hưởng tới sinh trưởng phát triển của cây trồng.

Bón phân quá nhiều, không đúng liều lượng quy định làm cho cây trồng không phát triển, thậm chí cây trồng bị kiệt quệ, tàn lụi... (như: bón nguyên tố đồng (Cu) là thành phần phân vi lượng cho cây, nếu phun nồng độ cao (trên 1%) làm cho lá cây bị cháy).

Bà con nông dân cần hiểu biết đầy đủ hơn về đặc điểm cây trồng, nhu cầu dinh dưỡng của cây, tính năng tác dụng của mỗi loại phân bón (cơ bản), hiểu được mối quan hệ giữa các loài sinh vật trong hệ sinh thái, thì chúng ta có thể tiết kiệm được nhiều phân bón và thời gian.

Vấn đề bón phân hợp lý và đồng bộ: Cần bám sát trạng thái của cây trồng diễn biến trên đồng ruộng.

Những bức xúc và phản ứng của cây trồng khi tiếp thu lượng dinh dưỡng thiếu cân bằng được thể hiện ra hình thức bên ngoài phụ thuộc vào thời điểm sinh trưởng phát triển của cây và những phản ứng của bản thân cây đối với các yếu tố thuận và bất thuận trong môi trường và điều kiện sống tự nhiên (ví dụ: thiếu đạm thì cây phát triển còi cọc, lá chuyển sang vàng, cây thừa đạm lá có màu xanh sẫm, lá mềm m